Kunst en samenleving

This post is also available in: English

Elke open samenleving moet in staat zijn zichzelf en haar waarden steeds opnieuw kritisch te bekijken en heruitvinden. Deze kritische reflectie vereist een ‘conceptuele vrijruimte’ in het openbaar domein waarin los van gevestigde of economische belangen, geëxperimenteerd kan worden met nieuwe gedachten en ideeën.

Kunst werkt in en vanuit deze ruimte en helpt tegelijkertijd ook de grenzen ervan te definiëren. Hierbinnen kunnen de kunst en haar beoefenaars als autonoom beschouwd worden. Dat wil niet zeggen dat zij los staan van de samenleving, maar dat zij de mogelijkheid hebben de samenleving van ‘buitenaf’ te observeren; zoals een schilder dat doet als hij een stapje terug doet van zijn ezel om het schilderij van een afstand te bekijken.

Vanuit deze vrijruimte vloeien nieuwe ideeën en gedachten die kunnen worden opgenomen in de samenleving. Vaak zetten ze aan tot discussie, brengen nieuwe inzichten met zich mee, of zorgen voor nieuwe ervaringen. De rol en functie van de vrijruimte is het voortdurend bevragen en bedenken van alternatieven voor de status quo – we moeten onszelf en onze waarden blijven bevragen. Dat is een noodzakelijk proces binnen de samenleving, zonder welke de samenleving in zichzelf keert en stagneert.

Het waarborgen van deze vrijruimte is helaas niet vanzelfsprekend – zeker niet in een samenleving, dat zichzelf als het eindpunt van de geschiedenis ziet en wiens enige maatstaf een economische lijkt te zijn.

Het is het standpunt van Platform BK, dat de overheid juist garant moet staan voor marktonafhankelijkheid in de kunstsector (en andere sectoren). Zij moet een alternatief bieden door andere verwachtingen te hebben van de kunst waarin zij investeert dan dat het bedrijfsleven of particuliere financierders hebben. Door zich niet blind te staren op een kortetermijn-winst zorgt de investering van de overheid voor continuïteit en een klimaat van vertrouwen, dat van levensbelang is voor het ontwikkelen van nieuwe kwetsbare ideeën en voor de gezondheid van de samenleving op langere termijn.

Platform BK wilt de kunstsector mobiliseren om de conceptuele vrijruimte te benoemen, onderzoeken, oprekken en uitbreiden, en het belang ervan voor de samenleving duidelijk maken aan de samenleving – van reaguurder tot regering.