Na een succesvolle lobby en jaren actievoeren schrapt de gemeente Amsterdam het zogenaamde ‘doorstroombeleid’ dat kunstenaars automatisch uit hun ateliers zet. Dat is goed nieuws voor kunstenaars die een atelier huren in via de gemeentelijke Ateliers en Broedplaatsen Amsterdam (ABA).
Op 12 november 2025 heeft de gemeenteraad eindelijk besloten om dit uitzetbeleid definitief af te schaffen. Platform BK heeft zich hier samen met vele partners al jarenlang voor ingezet. Want onder dit regime zouden alle huurders na tien jaar zonder pardon uit hun atelier worden gezet. De afschaffing van dit uitzetbeleid is een geweldige overwinning voor iedereen die zich verzet tegen de normalisering van onzekerheid.
Maar in andere steden dreigt nog steeds een vergelijkbaar uitzetbeleid. De strijd is dus nog niet gestreden!
We hebben meer zekerheid nodig, niet nog meer tijdelijkheid. We weten hoe schadelijk tijdelijke huurcontracten kunnen zijn voor de ontwikkeling van een stabiele artistieke praktijk. Bovendien worden kunstenaars zo tot instrumenten gemaakt van de gentrificatie van hun eigen woon- en/of werkomgeving. De tijdelijkheid maakt het moeilijk en onaantrekkelijk om relaties en vertrouwen op te bouwen met de mensen om je heen, zowel binnen je ateliergebouw als in het sociale weefsel van de wijk. Dit draagt er niet toe bij om de broedplaats te maken tot de open, inclusieve en toegankelijke plek voor artistieke en sociale kruisbestuiving die we allemaal willen dat ze is. Daarom staat het beleid van doorstroom en vervanging dan ook haaks op de inspanningen van de gemeente Amsterdam om juist de banden te versterken tussen de ateliergebouwen en broedplaatsen en het sociale weefsel waarin ze zich bevinden. Het beleid zou die banden juist enorm beschadigen.
Het uitzetbeleid pakte ook de onderliggende oorzaken van het tekort aan betaalbare ateliers helemaal niet aan. Er is een structureel gebrek aan ruimtes in onze steden waar mensen kunnen werken, ontspannen, ontmoeten, ondernemen, leren en leven op manieren die niet alleen maar draaien om het behalen van maximale winst. We weten donders goed dat er geen functionele ‘vrije markt’ bestaat die aan onze behoeften voldoet.
De inzet van Platform BK voor betaalbare ateliers en woningen voor kunstenaars is altijd al in solidariteit geweest met alle individuen, initiatieven, gemeenschappen en organisaties die door gentrificatie uit onze steden worden verdrongen. Er zijn heel veel praktijken die wél passen bij hoe we als mensen met elkaar willen samenleven, maar níet in het neoliberale marktdenken dat de inrichting van onze steden domineert. Als vereniging voor en door kunstwerkers kunnen wij daarbij heel specifiek ingaan op de concrete behoeftes van onze achterban, maar altijd ook in een bredere maatschappelijke context.
In de strijd tegen het uitzetbeleid hebben we nauw samengewerkt met partners zoals o.a. de Kunstenbond, de CAWA-commissie, Maqam, 26H, Tugela85, Vereniging 2e Nassaustraat 8 en Vereniging de VerADEming. Samen zaten we in de begeleidingscommissie die adviseerde over de opzet en interpretatie van het onderzoek naar het uitzetbeleid onder zowel huidige als potentiele/zoekende huurders, en verhuurders. Op basis van dat onderzoek door DSP Groep en Ipsos I&O, en mede door de jarenlange lobby van Platform BK en bondgenoten, heeft de gemeente Amsterdam nu tot afschaffing besloten.
Wat ons betreft liet het onderzoek duidelijk zien dat er geen reden was om aan te nemen dat dit beleid zijn belofte zou waarmaken om jongere en/of ondervertegenwoordigde kunstenaars meer kansen te geven om een betaalbaar atelier te huren. En zelfs als dat wel het geval zou zijn, dan zou dat slechts voor tien jaar zijn. De kunstenaars die nu zouden moeten profiteren van het feit dat hun collega’s gedwongen ‘ruimte maken’, zouden dus in de toekomst juist worden blootgesteld aan dezelfde tijdelijkheid, isolatie en uitzetting. Het uitzetbeleid gebruikte zo wel de woorden maar niet de waarden van een diversiteits- en inclusiebeleid, en stimuleerde zo een perverse concurrentiestrijd in onzekerheid.
Zowel de schaarste zelf als de structurele ongelijkheid bij de verdeling van die schaarste zouden door het uitzetbeleid dus niet worden opgelost. Het onderzoek laat zien dat je daarvoor niet moet beginnen bij de uitstroom, maar bij het begin: de instroom. Die moet inclusiever en transparanter. Dat onderschrijft Platform BK van harte. Wij werken graag mee aan onderzoek en actie om dat te realiseren. Dat begint bij zowel een eerlijke erkenning van de ongelijkheden die ook in onze sector nog te veel pijn en uitsluiting veroorzaken, én bij het vertrouwen in en de verbintenis aan het idee dat we vanuit de kunst de maatschappelijke verandering kunnen verbeelden en veroorzaken die we willen beleven in onze steden.
Fair practice in a fair city. Voor iedereen.